De oprichting van de Universiteit Gent 1816-1817: een stichtingsakte voor UGent?

Beschikt UGent over een stichtingsakte? 

Koning Willem I streefde naar een uniform hoger onderwijs in de Zuidelijke Nederlanden en richtte in één pennentrek de universiteiten van Gent, Leuven en Luik op op 25 september 1816. Alle basisprincipes rond de oprichting en de organisatie van het onderwijs legde Willem I vast in het Organiek Reglement van 25 september 1816. 

De installatieplechtigheid, Stadhuis Gent - 9/10/1817
De openingsplechtigheid had plaats in de troonzaal van het Gents stadhuis op 9 oktober 1817. De plechtigheid werd door de Nederlandse schilder Maarten Van Bree vereeuwigd. In het midden van de zaal had men onder het portret van Willem I een troonhemel opgesteld. Commissaris Repelaar van Driel (met blauwe vest) houdt de openingsrede; rechts van hem zit kroonprins Willem Frederik en aan de andere kant zit de eerste rector van de universiteit J. Van Rotterdam. De openingsplechtigheid werd ’s avonds afgesloten met een banket voor 72 personen, waarbij 189 flessen wijn werden ontkurkt. Ter gelegenheid van de opening schonk koning Willem I een Rienks-telescoop. 

De faculteiten en het professorencorps

Aan de Gentse Universiteit werden vier faculteiten opgericht: 
- faculteit der Rechten
- faculteit van de Geneeskunde
- faculteit van de Wis- en natuurwetenschappen
- faculteit van de Wijsbegeerte en letteren

Het eerste professorencorps bestond uit 14 professoren, waaronder 2 buitengewoon hoogleraars. 
De onderwijstaal was het Latijn.

De eerste studenten

Honderdnegentig studenten schrijven zich in tijdens het eerste academiejaar. Studenten betalen 1. om zich in te schrijven, 2. om cursussen te volgen en 3. om examens af te leggen.  

De academische overheid

De academische overheid bestond uit de Rector, de Academische senaat en het College van curatoren.

Jaarlijks werd een Rector gekozen onder het onderwijzend personeel, wisselend uit een andere faculteit.
Elk jaar wordt op 1 oktober het ‘rectoraat’ overgedragen.

De Academische senaat is de vergadering van alle professoren. De rector fungeert als voorzitter. De senaat houdt toezicht op de orde en de studies. Om orde en discipline te handhaven mag de senaat reglementen uitvaardigen, die niet strijdig mogen zijn met de algemene wetgeving

Het College van curatoren bestaat uit vijf leden die door de koning werden benoemd. De burgemeester van de universiteitsstad zit het curatorium voor. Het college van curatoren bekleedt de eerste rang bij plechtigheden en bij academische vergaderingen. Het college van curatoren waakt over uitvoering van de wetten en reglementen van het hoger onderwijs. Het College houdt toezicht op de financiële toestand van de universiteit en stelt een jaarverslag op over de toestand aan de universiteit en maakt dit over aan het ministerie van Onderwijs.