| Type: | administratie centraal |
| Andere namen: | afkorting: UBib naamsverandering: Centrale Bibliotheek ook gekend als: Afdeling Universiteitsbibliotheek ook gekend als: Boekentoren |
| Periode: | 1817-... |
| Functies: | De Universiteitsbibliotheek ondersteunt het wetenschappelijk onderwijs en onderzoek binnen de universitaire gemeenschap door kennis te verzamelen en ter beschikking te stellen. Uit deze opdracht vloeien een aantal specifieke functies en taken voort. 1) Collecties De kennis die de Universiteitsbibliotheek beheert is grotendeels vervat in haar collecties. Deze collecties moeten worden verworven, beschreven en ontsloten en in optimale omstandigheden bewaard en verzorgd. Deeltaken zijn collectiebeleid, collectievorming (acquisitie), catalografie, behoud en beheer, magazijnbeheer en digitaal collectiebeheer. 2) Academische bibliografie Academische Bibliografie verzamelt en controleert sinds 2004 bibliografische metadata en full texts van alle onderzoekspublicaties geschreven in loondienst van de UGent. Zij stelt deze informatie online ter beschikking en levert gegevens over de publicatieoutput van UGentpersoneel voor evaluatiedoelen. De Raad van Bestuur keurde op 11 december 2009 de verplichte deponering van wetenschappelijke publicaties door UGent onderzoekers in de Academische Bibliografie goed. 3) Dienstverlening De Universiteitsbibliotheek heeft een dienstverlenende functie naar het onderwijs en onderzoek binnen de universitaire gemeenschap. De kennis die zij verzamelt moet ter beschikking worden gesteld. Deeltaken zijn documentlevering (inzage en bruikleen, interbibliothecair leenverkeer, reproductie op aanvraag en verwerking van tentoonstellingsaanvragen) en opleiding aan externen. 4) Projecten Naast haar vaste takenpakket zet de Universiteitsbibliotheek regelmatig eenmalige projecten op. Enkele belangrijke projecten: Het Google-project, waarbij alle werken waarvan het auteursrecht verlopen is worden ingescand en online ter beschikking gesteld door Google. De renovatie van de Boekentoren, met bijhorende verhuis van de collecties die in de toren worden ondergebracht. |
| Geschiedenis: | De kern van de collectie van de Universiteitsbibliotheek bestaat uit in de Franse Periode geconfisqueerde boeken. Deze werden eind 1817 door de stad Gent in bruikleen gegeven aan de Universiteit Gent. De bibliotheek is dus ouder den de Gentse universiteit zelf. Doorheen de jaren werd de collectie uitgebreid door aankopen (met geld van universiteit, de staat en de stad) en schenkingen. Tot de intrede van digitale catalogi werden aanwinsten in registers genoteerd. Het acquisitiebeleid van de Universiteitsbibliotheek werd steeds bepaald door de noden van het wetenschappelijk personeel. In 1818 zou de collectie 23 700 boeken, 202 incunabelen en 234 handschriften hebben geteld. In 2009 werd de totale omvang van de Boekentorencollectie geschat op 47 strekkende kilometer. De collectie werd aanvankelijk ontsloten door middel van handgeschreven registers. Eind negentiende eeuw ontstonden de eerste (handgeschreven) steekkaartencatalogi onder hoofdbibliothecaris Vander Haeghen. In 1985 stapte de Universiteitsbibliotheek in Dobis/Libis en ontstond de eerste elektronische catalogus. Vandaag maakt de Universiteitsbibliotheek gebruik van verschillende digitale catalogi voor verschillende collecties (Aleph, Verde, CatFish, …), overkoepeld door MeerCat. Reeds in 1818 was de bibliotheek alle werkdagen open en konden professoren van de UGent en leraren van het Lyceum boeken lenen. In 1837 kregen ook studenten deze mogelijkheid als ze een schriftelijke toestemming van een hoogleraar konden voorleggen. Vanaf 1911 konden studenten boeken ontlenen op vertoon van een studentenkaart en na inschrijving in een register. Onderlinge bruikleen van bibliotheek tot bibliotheek vond ingang in 1885 en nam een hoge vlucht na de Eerste Wereldoorlog, dankzij de invoering van postvrijdom voor Belgische openbare bibliotheken. Internationale bruikleen was toen nog vrij beperkt wegens de hoge kosten. Het huidige scanatelier werd ingericht in 2004. Reeds in 1921 echter werd met hulp van een van de bedienden een fotografisch werkhuis ingericht in de bibliotheek, zodat met foto’s aan het publiek kon afleveren tegen kostprijs. De collectie werd reeds in 1801 ondergebracht in de Baudeloo-abdij, 17 jaar voor ze aan de universiteit in bruikleen werd gegeven. De oude kloosterkerk werd ingericht als bibliotheek, de sacristie omgebouwd tot leeszaal. Ondanks verbouwingen en uitbreidingen was de bibliotheek eind 19de eeuw toe aan een nieuwe locatie. De lokalen waren niet langer aangepast aan de noden, de gebouwen bleken onpraktisch, en de moerassige ondergrond in combinatie met een lekkend dak zorgden voor vochtschade. Het idee een nieuwe bibliotheek te bouwen op de Blandijnberg dook reeds op in 1912. In 1933 kreeg Prof. Henry Van de Velde de opdracht een bibliotheek te ontwerpen. In 1936 werden de verkrotte arbeiderswoningen van de Bataviawijk gesloopt. Bij het uitbreken van de oorlog was de Boekentoren afgewerkt. De Universiteitsbibliotheek ging open in februari 1942. In 2005 gaf de Raad van Bestuur het startsein voor de restauratie van de Boekentoren, omwille van de uitzonderlijke cultuurhistorische waarde van de gebouwen. Charis Verbelen, Archief UGent, 2010 |
| Afdelingshoofd: | Van den Brande |
| Van Hooydonk, Guido | |
| Lammens, Pieter (1818-1836) | |
| Voisin, Auguste (1836-1843) | |
| de Saint-Genois, Jules (1843-1867) | |
| Bernard, Jules (1867-1869) | |
| Vander Haeghen, Ferdinand (1869-1911) | |
| De Vreese, Willem (1911-1918) | |
| De Decker (1918) | |
| Bergmans, Paul (1919-1933) | |
| Apers, René (1933-1953) | |
| Van Acker, Kamiel Gerard (1960-1979) | |
| Van Peteghem, Sylvia (2001-2020) | |
| Moreels, Dries (2020) | |
| Structuur: | De Universiteitsbibliotheek is een afdeling van de Directie Onderzoeksaangelegenheden. Zij valt rechtstreeks onder de directeur van DOZA, die als tussenschakel fungeert naar het Universiteitsbestuur. De Universiteitsbibliotheek speelt een centrale rol in het Netwerk, waar ook de faculteits- en vakgroepbibliotheken deel van uitmaken. Het Netwerk streeft naar een rationalisering van de UGentbibliotheekwerking door samensmelting van kleine bibliotheken en uniformisering van de dienstverlening. De Universiteitsbibliotheek heeft een raadgevende stem in de Interfacultaire Bibliotheekcommissie en de Computercommissie. Het bibliotheekmanagement bestaat uit de hoofdbibliothecaris, een planning officer en collectiebeheerders. Zij zijn verantwoordelijk voor het dagelijks beleid. Als portfoliobeheerders nemen zij elk de eindverantwoordelijkheid van een aantal diensten binnen de Universiteitsbibliotheek op zich. Door het groeiende belang van IT in de bibliotheeksector ontstond een tweedeling Digitale Bibliotheek – Bewaarbibliotheek. Om de samenwerking tussen beide te verbeteren worden sinds 2004 (Architectuurfocus) gezamenlijke projecten opgezet. |
| Actoren: | secretaris van: Interfacultaire Bibliotheekcommissie onderdeel van: Directie Onderzoeksaangelegenheden (2002-) heeft link met: Documentbeheer Universiteit Gent (2010-2017) heeft als onderdeel: Vakgroep Bibliotheconomie en Bibliografie heeft als afdelingshoofd: Van Acker, Kamiel (1960-1979) |
| Websites en socials: | Afdeling Universiteitsbibliotheek, geraadpleegd op 07/11/2022. |
| Bronnen: | Apers, René F. Schets Eener Geschiedenis Der Universiteitsbibliotheek Te Gent. Gent, Vyncke, 1933. Verhuis. Collectie & Organisatie UB Gent. Projectplan, 2010. Gabriëls, Els, Serafien Hulpiau, and Lieve Watteeuw. Stof Tot Nadenken. Conditiesurvey Van De Collectie Van De Boekentoren. Gent, Universiteitsbibliotheek, 2009. Björnshauge, Lars. Het Netwerk. De Reorganisatie Van Bibliotheek- En Informatiediensten Aan Ugent. Eindrapport. Gent, Universiteit Gent, 2003. Derolez, Albert. Boekrestauratie In De Universiteitsbibliotheek Gent. Toelichting. S.l., s.n., 1978. Nieuwsbrief van de Universiteitsbibliotheek Gent, maart 2005. Archief Universiteit Gent, Notulen Raad van Bestuur, 11/12/2009. Afdeling Universiteitsbibliotheek, geraadpleegd op 07/11/2022. |
| Citeren: | Archief Universiteit Gent, Universiteitsbibliotheek, AU0051 |