Fasces / scepter Universiteit Gent

De fasces of scepter van de Gentse universiteit is geïnspireerd op een traditie uit het oude Rome. De Romeinse fasces (letterlijk “bundel”) bestonden uit roeden van anderhalve meter lang die werden samengebonden met riemen waartussen soms een bijlblad werd geklemd. Fasces stonden doorheen de hele Romeinse geschiedenis symbool voor macht en autoriteit. 

In de Romeinse republiek had zich een uitgebreid protocol ontwikkeld rond deze traditie. De fasces werden gedragen door lictores, die hoge ambtenaren escorteerden. Het aantal lictores was afhankelijk van de rang van de ambtenaar. Een dictator werd voorafgegaan door 24 lictores, een consul door 12, een praetor door 6, enz. Ook Vestaalse maagden, gouverneurs en generaals werden door lictores geëscorteerd.

In de 18^de eeuw kreeg het symbool een tweede leven, toen de jonge Verenigde Staten en de Franse Republiek Romeinse symbolen recycleerden. Beide progressieve en revolutionaire naties spiegelden zich aan de Romeinse republiek. In de jaren 1920 kaapte Mussolini de fasces als symbool voor zijn politieke beweging, de fasci die combattimento. (Fascio = Italiaans voor organisaties van boeren en arbeidersbewegingen.)

De Gentse universiteit haalde duidelijk haar inspiratie uit de klassieke oudheid. Het ontwerp van de Aula was bijvoorbeeld geïnspireerd op het Romeinse Pantheon. Op het zegel van de universiteit vinden we Minerva terug, de Romeinse godin van de wijsheid.

De scepter werd oorspronkelijk gedragen door de pedellen. De pedel assisteerde de rector bij het inschrijven van de studenten, maar fungeerde ook als rectorale lijfwacht. Als de rector zich op straat begaf,  werd hij begeleidt door één pedel met fascis. Bij plechtigheden en academische zittingen waren twee pedellen met fasces aanwezig. 

De Gentse fascis is ontworpen door L. Debast. De scepter heeft vier verschillende zijden: 

de voorzijde toont het wapen van de Gentse universiteit, de ommezijde bevat het wapenschild van het koninkrijk der Nederlanden. De ene zijkant bevat het opschrift ‘Academia regia gandensis’ en de andere zijde ‘Auspice Wilhelmo belg.reg. erecta MD CCCXVI’.

Vandaag worden academische plechtigheden nog steeds begeleid door twee personeelsleden, een man en een vrouw, met fasces. Er is geen enkel verband meer met de functie van de pedel.